Psikoloji 2 dk okuma Selenay Türel
Kendi Kendine Konuşmanın Faydaları ve Zararları
Kendi kendine konuşmak dikkati topluyor ve duyguyu hafifletiyor; eleştirel iç ses ise aşındırıyor. Faydaları, riskleri ve öneriler.
Mutfakta tarif okurken, anahtarını ararken ya da zor bir konuşmadan önce cümleleri prova ederken sesli düşünmek çoğu insanın yaptığı bir şey. Kendi kendine konuşmak uzun süre "tuhaf" sayıldı; oysa bugün psikologların önemli bir kısmı bunu düşünceyi düzenleyen sıradan bir araç olarak görüyor. Yine de her biçimi aynı sonucu vermiyor.
Kendi Kendine Konuşmanın Faydaları
En somut katkı dikkati toplaması. Yapılacak işi sesli söylemek, adımları sıraya dizip aklın dağılmasını engelliyor; alışveriş listesini mırıldanarak sayanların daha az unutması bununla açıklanıyor. Zor bir işin ortasında "önce şunu bitir" demek, kararsızlığı kısa sürede kesip harekete geçiriyor.
İkinci fayda duyguyu adlandırmak. Ne hissettiğini sesli ifade etmek gerginliğin şiddetini düşürüyor. Bunu yapmayıp her şeyi içine atmak ise zamanla yük bırakıyor; İlişkide Tamam Deyip İçten içe biriktirme davranışı da aynı sıkışmanın ilişkilerdeki karşılığı. Kendine üçüncü tekil şahısla seslenmek, yani "yapabilirsin" yerine adını kullanmak, olaya dışarıdan bakmayı kolaylaştıran basit bir yöntem.
Zararları ve Dikkat Edilecek Noktalar
Asıl risk konuşmanın içeriğinde. Sürekli kendini eleştiren bir iç ses, hata yapma korkusunu besleyip özgüveni aşındırıyor. "Yine beceremedim" gibi cümleleri günde onlarca kez tekrarlamak, zamanla bunların bir tespit gibi kabul edilmesine yol açıyor.
İkinci nokta ruminasyon, yani aynı olayı döne döne konuşmak. Geçmiş bir tartışmayı defalarca sesli tekrarlamak çözüm getirmiyor, gerginliği canlı tutuyor. Ayrıca duyulmayan seslerle konuşma, gerçeklikten kopuk içerikler ya da kişinin günlük hayatını bozan bir yoğunluk söz konusuysa bu artık sıradan bir alışkanlık değil; uzman görüşü almak gerekiyor.
Nasıl Daha Faydalı Hale Getirilir?
İç sesin tonunu değiştirmek en etkili adım: kendinize bir arkadaşınıza söyleyeceğiniz cümlelerle seslenin. Konuşmayı geçmişi tartmak yerine yapılacak işe yöneltin ve bir konu ikinci kez dönmeye başladığında yüksek sesle "şimdi ne yapabilirim" diye sorun. Kalabalıkta rahatsızlık yaratmaması için de sesli düşünmeyi evde ya da yalnız yürüyüşlerde kullanmak yeterli.